Kršćanski cionizam: nastanak i razvoj neočekivanoga političko-religijskog fenomena

Boris Havel ; Ministarstvo vanjskih i europskih poslova Republike Hrvatske, Zagreb, Hrvatska

Puni tekst: pdf (146 KB), Hrvatski, Str. 129 – 154

Sažetak
Kršćanski je cionizam kao političko-religijski fenomen značajno utjecao na
oblikovanje bliskoistočnih prilika i političkih procesa. U članku se tvrdi da
su kršćani koji su u određenoj mjeri bili potaknuti vjerom odigrali važnu, a
katkad i presudnu ulogu u židovskom povratku na Cion i u izgradnji izraelske
države. Relevantnost te teme ne jenjava jer su udio i značaj religioznih aktera
u politici Bliskog istoka stalno u porastu. Kršćanska vjera kao motiv za pružanje
političke potpore Izraelu privukla je više pozornosti šire javnosti tek
posljednjih godina, pri čemu se tome fenomenu uglavnom prilazilo površno,
osobito u Europi gdje je percipiran kao nov i bizaran američki ispad iza kojeg
se kriju neki drugi interesi. U ovom se članku povijesnim pregledom nastanka
i razvoja kršćanskog cionizma pokazuje da nije tako, tj. da pokret vuče
korijen iz prve polovice 19. stoljeća, da je poniknuo iz određenih teoloških i
biblijskih tumačenja, kao i zbog čega u prošlosti nije bio više zapažen. Kršćanski
je cionizam sredinom 20. stoljeća prošao kroz korjenitu promjenu: od
primarno eshatološkoga i prozelitskoga evangelizacijskog postao je politički
pokret u kojem ideologija i geopolitički odnosi igraju sve važniju ulogu. Pokret
se i dalje temelji na kršćanskoj vjeri, ali u potpori židovskoj državi više
se ne naglašavaju proroštva o posljednjim vremenima, nego se kao središnje
teme javljaju zajednički korijen te civilizacijska i svjetonazorska bliskost židovstva
i kršćanstva, ispunjenje starozavjetnih obećanja, protivljenje globalnom
džihadu te kršćansko grizodušje zbog Holokausta. U članku se razvija
teza da je kršćanski cionizam međureligijski odnos bez presedana te da je
usprkos složenosti i prisutnosti i drugih komponenti u njemu njegova glavna
odrednica religija.

Ključne riječi
kršćanski cionizam; Izrael; Palestina; Bliski istok; filosemitizam